De Gouden Jefkes: het verhaal achter de awards
Umicore ondersteunt met trots de nieuwe awards voor het Gala van de Gouden Jefkes, beter bekend als de Vlaamse Comedy Awards, een samenwerking tussen het DIVA museum en Arenberg. De awards worden uitgereikt op 4 maart 2026.
Met dit engagement wil Umicore niet alleen bijdragen aan het evenement, maar ook het brede publiek laten kennismaken met het ambacht, ontwerpproces en de metaalbewerking die schuilgaan achter edelmetalen objecten.
Uit de ontwerpwedstrijd van het DIVA museum kwam Hans De Backer als winnaar, en samen met zilversmid Annick Mertens vertelt hij in dit artikel het verhaal achter deze unieke awards.
De inspiratie: een klein figuurtje met veel lef
Hans:
“Ik wou het lef van comedians verbeelden: iemand klein in een grote wereld, maar toch dapper genoeg om als comedian het podium op te stappen. Dat is het mannetje geworden: dromerig en kwetsbaar op de hoge sokkel, maar met een flinke portie durf.”
De J-vormige sokkel verwijst naar Jef Staes, maar ook naar Hans’ liefde voor typografie.
“De J is gebaseerd op Bodoni, een prachtig lettertype. Abstract, zodat het mannetje centraal blijft staan.”
Als Hans zijn award in één woord moest omschrijven dan is dat: “Serieus.”
“Het gaat over comedy, maar de award mag plechtig en statig zijn. Het ís een erkenning.”
Hans dacht: goud! Annick dacht: laat ons even rekenen...
Aanvankelijk dacht Hans niet aan de nodige materialen voor de uitvoering.
“In mijn hoofd was alles goud. (lacht)”
Maar in realiteit komen budget, gewicht, duurzaamheid en productie snel om de hoek. Een houten sokkel leek de juiste keuze, maar voor het mannetje begon de zoektocht naar het ideale, haalbare en betaalbare, edelmetaal.
Annick licht toe dat materiaalkeuze en vakmanschap hand in hand gaan:
“Je vertrekt van: wat past hier het best? Aanvankelijk was het idee om met zilver te werken maar dan bleken de kosten al snel heel hoog op te lopen door de hoge aankoopprijs van zilver. Dat maakte dat goud ook snel afgeschreven was. Voor het mannetje kwam al snel optie B naar boven, brons als basis. Deze legering is duurzaam, giet fantastisch en heeft een eeuwenlange geschiedenis in kunst. En het is een materiaal dat je prachtig kunt afwerken.”
“Ik vind legeringen echt magisch. Je brengt twee zachte metalen samen, zoals koper en tin, en plots krijg je een hard, sterk materiaal zoals brons. Het lijken bijna alchemistische processen: je combineert elementen en krijgt totaal nieuwe eigenschappen. Dat blijft me fascineren.”
Goud, zilver en brons: waarom deze metalen?
Annick geeft graag duiding:
- Brons: “Betaalbaar, duurzaam en uitstekend gietbaar. En je kan het fantastisch patineren — van bruin tot groen tot blauw. Het is al sinds de oudheid een kunstenaarshouding én volledig recycleerbaar.”
- Zilver: “Een persoonlijk favoriet: zacht, fijn bewerkbaar, blinkend als een spiegel. Je kan het witkoken, polijsten of diepzwart patineren.”
- Goud: “Goud is ongelooflijk. Het corrodeert nooit en kan tot extreem dun bladgoud worden geklopt. Daarom staat het al eeuwen symbool voor koningen, winnaars en trofeeën.”
Voor de awards wordt brons als basismateriaal gebruikt, afgewerkt in:
- Vergulding (Lifetime Achievement)
- Verzilvering (voor jong talent)
- Patina (ludieke awards)
Hoe de award vorm kreeg
Hans werkte tijdens het ontwerpproces volledig artisanaal:
“Papier en potlood, meer moet dat niet zijn. Daarna maakte ik een prototype in gips, plastiline, hout en lood. Voor mijn inzending maakte ik er een rudimentair 3D-beeld van.”
Annick koos voor een eeuwenoude techniek: de verlorenwasmethode.
Deze gaat als volgt:
- Een wassen mannetje maken
- Een siliconen mal gieten
- In de siliconen mal worden verschillende wassen kopieën gemaakt
- De was omhullen met een plaasteren mantel
- Was uitsmelten
- Brons gieten
- Lossnijden, schuren, polijsten
- Afwerking met bladgoud, bladzilver en patina
"Het vergulden of verzilveren met bladgoud en bladzilver is een ambachtelijke techniek: dunne metalen blaadjes worden met de hand op een voorbereide kleeflaag gelegd en met een zachte borstel aangedrukt, zodat ze zich perfect vormen naar elke lijn en elk detail van het mannetje.
Een mogelijke andere optie voor het vergulden of verzilveren is via een elektrochemisch proces. Hierbij wordt het mannetje in een bad gelegd met een vloeistof waarin goud of zilver is opgelost. Wanneer er stroom door het bad gaat, hecht het metaal zich vanzelf, laagje per laagje, aan het oppervlak. Zo krijgt het mannetje een stevige en gelijkmatige laag goud of zilver.
Voor het brons wordt er een chemische patina aangebracht. Er bestaan verschillende manieren om dat te doen: in dit geval wordt het metaal eerst verwarmd met een vlam, waarna de patinavloeistof met een penseel wordt aangebracht. Soms gebruik ik ook een sproeifles om de patinaoplossing op het hete metaal te verstuiven. Beide technieken geven het brons een unieke kleur, diepte en karakter."
Duurzaamheid: elk korreltje telt
De link met Umicore is hier essentieel: Als wereldleider in de recyclage van edelmetalen zorgt Umicore ervoor dat waardevolle metalen niet verloren gaan. Vanuit die duurzame visie kiest het DIVA museum er bewust voor om de edelmetalen voor restauraties en nieuwe creaties bij Umicore aan te kopen.
Annick:
“Bij edelmetaal smijten we letterlijk niets weg. Elk vijlsel, elk stofje vang ik op in mijn schootsvel. Dat gaat naar een verwerker die de metaaldeeltjes recupereert. Edelmetalen zijn duur en eindig, het is belangrijk dat we er dus enorm veel zorg voor dragen.”
Dat bewustzijn is voor haar essentieel:
“De herkomst van metaal is vaak niet 100% transparant. Daarom is recyclage zo belangrijk. Hoe meer we sluiten wat we verbruiken, hoe minder afhankelijk we zijn van mijnbouw.”
Met de Gouden Jefkes vieren we zowel comedytalent als de kracht van ambacht en circulaire metalen. Umicore is trots om hieraan bij te dragen en zo het verhaal achter edelmetaal dichter bij het publiek te brengen. Een award met een hart én een duurzame kern.